Pra-rehab ialah membina kekuatan, kecergasan dan pemakanan sebelum pembedahan. Apa kata bukti dan pelan selamat untuk dibincang dengan doktor anda.
Pra-rehab ialah pelan berstruktur yang merangkumi senaman, pemakanan dan tabiat sihat dalam minggu-minggu sebelum pembedahan yang dirancang. Bukti terbaik menunjukkan ia boleh mengurangkan komplikasi, terutamanya komplikasi paru-paru, selepas pembedahan besar. Pelan yang munasabah menggabungkan berjalan atau senaman aerobik lain, latihan kekuatan, senaman pernafasan, protein yang mencukupi dan, jika berkenaan, berhenti merokok, semuanya dipersetujui dengan pasukan pembedahan anda.
Mengapa bersedia sebelum pembedahan membantu?
Pembedahan ialah tekanan fizikal, dan beberapa hari selepasnya biasanya melibatkan kurang pergerakan serta kehilangan otot yang pantas. Jika anda bermula dengan kekuatan, kecergasan dan simpanan pemakanan yang lebih baik, anda ada lebih banyak untuk digunakan. Itulah idea di sebalik pra-rehab.
Kajian sistematik dan meta-analisis 2019 dalam World Journal of Surgery menggabungkan 15 percubaan rawak dalam pembedahan abdomen besar. Ia mendapati komplikasi keseluruhan jauh lebih sedikit (nisbah odds 0.63) dan komplikasi paru-paru lebih sedikit (nisbah odds 0.40) dengan pra-rehab. Tempoh di wad lebih pendek kira-kira 2.4 hari secara purata, tetapi perbezaan itu tidak signifikan secara statistik. Tinjauan Cochrane 2024 melihat pra-rehab sebelum pembedahan jantung. Kualiti bukti berbeza antara pembedahan, jadi rumusan yang jujur ialah menjanjikan tetapi tidak dijamin, dan bergantung pada prosedur anda.
Apa yang terkandung dalam program pra-rehab?
| Komponen | Pendekatan lazim | Catatan |
|---|---|---|
| Senaman aerobik | Berjalan laju atau berbasikal, 20 hingga 30 minit, 3 hingga 5 hari seminggu | Tingkatkan secara beransur. Anda harus masih boleh berbual |
| Kekuatan | 2 hari seminggu: duduk-bangun, dayung jalur, langkah naik, jambatan punggung, tekan tubi dinding, 2 hingga 3 set 8 hingga 12 kali | Utamakan otot yang diperlukan untuk pemulihan, seperti otot kaki untuk pembedahan pinggul dan lutut |
| Pernafasan | Latihan pernafasan dalam dan batuk, 5 minit, 2 hingga 3 kali sehari | Sering digunakan sebelum pembedahan dada dan abdomen. Pasukan anda mungkin memberi spirometer insentif |
| Pemakanan | Protein pada setiap hidangan, makanan keseluruhan yang cukup | Lihat di bawah |
| Tabiat | Berhenti merokok, kurangkan alkohol, tidur 7 jam | Minta sokongan untuk berhenti |
Pelajari gerakan kekuatan dalam cara buat cangkung, cara buat jambatan punggung dan cara buat tekan tubi dinding. Untuk asas aerobik, lihat jalan kaki untuk kesihatan jangka panjang.
Makan untuk pembedahan
Protein menyokong penyembuhan luka dan mengehadkan kehilangan otot. Garis panduan praktikal ESPEN tentang pemakanan klinikal dalam pembedahan mencadangkan kira-kira 1.5 g protein setiap kg berat badan ideal sehari bagi pesakit yang berisiko dari segi pemakanan. Bagi orang seberat 65 kg, itu kira-kira 98 g sehari, angka yang mungkin lebih tinggi daripada pengambilan biasa anda. Bahagikan sepanjang hidangan: telur atau dal waktu sarapan, ikan atau ayam waktu makan tengah hari dan malam, dengan tauhu, tempe, susu atau yogurt sebagai snek. Panduan kami tentang berapa banyak protein selepas 50 dan makanan Malaysia untuk panjang umur boleh membantu. Penghidap penyakit buah pinggang atau kencing manis memerlukan nasihat khusus daripada doktor atau pakar diet. Ikut arahan berpuasa hospital anda dengan tepat pada hari pembedahan.
Berhenti merokok dan vape
WHO menasihatkan bahawa berhenti kira-kira empat minggu sebelum pembedahan mengurangkan risiko komplikasi, dan manfaatnya bertambah setiap minggu tanpa tembakau selepas itu. Di Malaysia, minta sokongan berhenti daripada doktor atau klinik, termasuk terapi gantian nikotin dan perkhidmatan Klinik Berhenti Merokok KKM.
Contoh ringkas 4 minggu
- Minggu 1: berjalan 15 hingga 20 minit setiap hari, latihan pernafasan dua kali sehari, tambah satu hidangan protein.
- Minggu 2: berjalan 25 hingga 30 minit pada kebanyakan hari, mula latihan kekuatan 2 hari seminggu, 1 set setiap senaman.
- Minggu 3: tambah set kedua, masukkan selang langkah laju 1 hingga 2 minit dalam sesi berjalan.
- Minggu 4: teruskan rutin, tetapi kurangkan intensiti pada 2 hingga 3 hari terakhir. Berlatih naik turun katil dan kerusi, seperti yang akan anda lakukan selepas pembedahan, dan sediakan rumah anda.
Konteks Malaysia
Masa menunggu untuk pembedahan elektif di hospital awam boleh mencecah beberapa bulan, yang memberi ruang sebenar untuk bersedia. Tanya sama ada unit fisioterapi atau dietetik hospital boleh berjumpa anda sebelum kemasukan. Dalam cuaca panas, berjalan awal pagi atau di taman yang teduh atau pusat beli-belah berhawa dingin, dan cukupkan cecair kecuali anda diarahkan untuk menghadkannya.
Keselamatan dan tanda bahaya
Pra-rehab mesti sesuai dengan keadaan dan pembedahan anda. Semak dengan pakar bedah atau doktor sebelum bermula, dan berhenti serta hubungi mereka jika anda mengalami:
- Sakit dada, rasa tertekan atau semput luar biasa
- Pening, pengsan atau jantung berdebar-debar
- Kaki baru bengkak atau sakit di betis
- Demam, atau masalah yang menyebabkan anda dibedah menjadi teruk
- Sakit teruk yang tidak reda selepas bersenam
Penyakit kanser, jantung, paru-paru atau buah pinggang memerlukan pelan yang disesuaikan. Ini pendidikan am, bukan nasihat perubatan. Selepas pembedahan, tabiat yang sama diteruskan dalam pemulihan, seperti dalam senaman selepas pembedahan atau penggantian sendi dan senaman selepas penggantian lutut atau pinggul. Lihat juga bila perlu mendapatkan kelulusan doktor sebelum bersenam. Jika anda mahukan persediaan berpandu yang diselaraskan dengan pasukan perubatan, kami menjalankan penilaian di rumah merentas KL dan Selangor.
Perkara utama
- Pra-rehab menggabungkan senaman, latihan pernafasan, protein dan tabiat sihat sebelum pembedahan yang dirancang.
- Meta-analisis 2019 mendapati komplikasi keseluruhan dan komplikasi paru-paru lebih sedikit selepas pembedahan abdomen besar.
- Mulakan sebaik sahaja pembedahan dirancang. Dua minggu pun membantu, tetapi jangan lewatkan pembedahan yang mendesak.
- Pastikan protein pada setiap hidangan dan berhenti merokok, sebaiknya sekurang-kurangnya 4 minggu sebelumnya.
- Dapatkan kebenaran pakar bedah dahulu dan berhenti jika sakit dada, pening atau kaki bengkak.